لبخند سالم، زندگی سالم
لبخند، زبان مشترک زیبایی و دوستی است. داشتن دندانها و لثههای سالم نهتنها به زیبایی چهره کمک میکند، بلکه نشاندهندهی سبک زندگی سالم و توجه به سلامتی کل بدن است.
این کتابچه با هدف آشنایی بهتر شما با اصول مراقبت از دهان و دندان تهیه شده است تا بتوانید با انتخابهای ساده، اما مؤثر، کیفیت زندگی خود را ارتقا دهید.
لبخند زیبا و سالم تنها نشانهای از زیبایی نیست، بلکه بازتابی از سلامت عمومی بدن به شمار میرود. دندانها و لثههای سالم به شما کمک میکنند بهتر غذا را بجوید، واضحتر صحبت کنید و با اعتماد به نفس بیشتری در جمع حاضر شوید. مراقبت از دهان و دندان تنها راهی برای جلوگیری از پوسیدگی یا التهاب لثه نیست، بلکه میتواند از بیماریهای مهم دیگر بدن نیز پیشگیری کند. به همین دلیل، داشتن لبخندی سالم یعنی داشتن زندگی سالم.
اهمیت بهداشت دهان و لثه سالم
یکی از نشانههای اصلی سلامت دهان، وضعیت لثههاست. لثه سالم معمولاً صورتیرنگ و محکم است و هنگام مسواک زدن یا نخ دندان کشیدن خونریزی نمیکند. در مقابل، لثههای ملتهب به رنگ قرمز یا بنفش دیده میشوند، متورم هستند و با کوچکترین تحریک دچار خونریزی میشوند. اگر به این شرایط بیتوجهی شود، التهاب لثه به بیماریهای پیشرفتهتر تبدیل شده و میتواند در نهایت به از دست دادن دندانها بینجامد. رعایت بهداشت روزانه دهان شامل مسواک زدن درست، نخ دندان کشیدن، تمیز کردن زبان و مراجعه منظم به دندانپزشک مهمترین گام برای پیشگیری از این مشکلات است.
عوامل خطر پوسیدگی، التهاب لثه و بوی بد دهان
پوسیدگی دندان فرآیندی تدریجی است که در اثر ترکیب باکتریهای دهان با قندهای موجود در غذا رخ میدهد. باکتریها قند را تجزیه کرده و اسید تولید میکنند. این اسید به مینای دندان آسیب میزند و اگر بهداشت دهان رعایت نشود، به مرور موجب ایجاد سوراخ یا پوسیدگی میشود. مصرف مکرر شیرینی، نوشیدنیهای شیرین و خوراکیهای چسبنده، کمبود بزاق به دلیل استرس یا مصرف برخی داروها و بیتوجهی به مسواک و نخ دندان همگی از عواملی هستند که خطر پوسیدگی را بیشتر میکنند.
التهاب لثه بیشتر به دلیل تجمع پلاک میکروبی در ناحیه طوق دندان ایجاد میشود. سیگار کشیدن، ضعف سیستم ایمنی و رعایت نکردن بهداشت دهان نیز شرایط را برای بروز التهاب شدیدتر فراهم میکند.
یکی دیگر از مشکلات شایع، بوی بد دهان است که اغلب بر اثر تجمع باکتریها روی زبان، التهاب لثه یا پوسیدگیهای پنهان به وجود میآید. این مشکل علاوه بر تأثیر منفی بر روابط اجتماعی، میتواند علامتی از بیماریهای دهان باشد که نیاز به درمان دارد.
سلامت دهان و ارتباط آن با سلامت بدن
سلامت دهان و دندان تنها به جویدن یا زیبایی محدود نمیشود. تحقیقات نشان داده است که بیماریهای لثه با مشکلات جدیتری مانند بیماریهای قلبی و عروقی، دیابت کنترلنشده، بیماریهای تنفسی و حتی زایمان زودرس ارتباط دارند. هنگامی که لثه ملتهب است، باکتریها میتوانند از طریق خون به سایر نقاط بدن منتقل شوند و التهاب عمومی ایجاد کنند. بنابراین مراقبت از دهان نه فقط به معنای حفظ دندانها، بلکه به معنای حفاظت از کل بدن است.
سبک زندگی سالم و قانون ۵ سطح
برای داشتن دهانی سالم، سبک زندگی نقش مهمی ایفا میکند. انتخاب مواد غذایی سالم مانند میوهها، سبزیجات تازه و لبنیات کمچرب به استحکام دندانها کمک میکند. در مقابل، مصرف زیاد نوشابههای گازدار و شیرینیها باعث افزایش اسید در دهان شده و پوسیدگی را سرعت میبخشد.
برای مراقبت کامل از دهان میتوان از قانونی ساده به نام «قانون پنج سطح» استفاده کرد. این قانون یادآوری میکند که تمیزی دهان تنها به مسواک زدن روی دندانها محدود نمیشود. پنج سطحی که باید روزانه تمیز شوند عبارتند از دندانها، لثهها، زبان، فضاهای بین دندانی و کل محیط دهان. زمانی که همه این بخشها بهخوبی تمیز شوند، خطر پوسیدگی، التهاب و بوی بد دهان به حداقل میرسد.
روش صحیح مسواک زدن و انتخاب مسواک
مسواک زدن باید دستکم دوبار در روز و هر بار حدود دو دقیقه انجام شود. بهترین روش آن است که مسواک با زاویه حدود ۴۵ درجه در مرز لثه و دندان قرار گیرد و با حرکات آرام و دایرهای سطح دندانها پاک شود. حرکات افقی و خشن نه تنها پلاک را بهخوبی برطرف نمیکنند، بلکه میتوانند به لثه و مینای دندان آسیب بزنند.
انتخاب مسواک نیز اهمیت دارد. مسواکهای نرم یا متوسط بهترین گزینه هستند، زیرا هم پلاک را بهخوبی برمیدارند و هم به لثه آسیب نمیزنند. تعویض مسواک هر سه ماه یکبار یا پس از بیماریهای عفونی ضروری است. استفاده از خمیر دندانهای حاوی فلوراید نیز به تقویت مینای دندان و پیشگیری از پوسیدگی کمک میکند.
نخ دندان، تمیز کردن زبان و آدامس زایلیتول
مسواک هرچقدر هم مؤثر باشد، نمیتواند فاصله بین دندانها را تمیز کند. به همین دلیل، نخ دندان باید روزی یکبار، ترجیحاً قبل از خواب، استفاده شود. نخ باید به آرامی وارد فضای بین دندانها شود و با حرکت C شکل اطراف هر دندان را تمیز کند.
زبان نیز بخش مهمی از دهان است که اغلب نادیده گرفته میشود. سطح زبان محل تجمع باکتریهاست و تمیز نکردن آن میتواند موجب بوی بد دهان شود. با استفاده از تمیزکننده زبان یا پشت مسواک میتوان این لایه را به آرامی از عقب به جلو پاک کرد.
یکی دیگر از کمککنندههای ساده، آدامس بدون قند و بهویژه آدامسهای حاوی زایلیتول است. جویدن این آدامسها ترشح بزاق را افزایش میدهد، محیط دهان را شستوشو میدهد و اثر اسیدهای مضر را خنثی میکند.
جمعبندی
لبخند سالم نتیجه انتخابهای درست روزانه است. با مسواک زدن صحیح، نخ دندان کشیدن، تمیز کردن زبان، مصرف مواد غذایی سالم و استفاده از آدامسهای بدون قند، میتوانید از پوسیدگی، التهاب لثه و بوی بد دهان پیشگیری کنید. مراجعه منظم به دندانپزشک نیز کمک میکند مشکلات احتمالی در مراحل ابتدایی شناسایی و درمان شوند.
به یاد داشته باشید، مراقبت از دهان تنها حفظ زیبایی لبخند نیست؛ بلکه بخشی از مراقبت از سلامت کل بدن است. با داشتن عادات درست، لبخند شما همواره زیبا، شاداب و سالم باقی خواهد ماند.
تهیه و تدوین:
دکتر مرضیه مرادیان
متخصص دندانپزشکی ترمیمی و زیبایی
شیراز
